به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از سی ان ان، چند مقام آمریکایی آگاه از برنامه ریزی های نظامی اعلام کرده اند پنتاگون مجموعه جدیدی از گزینه های حمله به ایران را تهیه کرده که بخشی از آنها تأسیسات انرژی و مراکز مرتبط با برنامه هسته ای کشور را در بر می گیرد. در این طرح ها احتمال استفاده از بمب GBU-۴۳/B نیز مطرح شده است؛ سلاحی با وزن تقریبی ۹ هزار و ۸۰۰ کیلوگرم که به عنوان بزرگ ترین بمب غیرهسته ای موجود در زرادخانه آمریکا شناخته می شود.

این گزارش در شرایطی منتشر شده که بیش از شش ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران می گذرد و تلاش ها برای دستیابی به توافقی جهت پایان درگیری ها هنوز به نتیجه نرسیده است. ترامپ پیش تر اعلام کرده بود تا پیش از انتخابات میان دوره ای آمریکا اقدام نظامی تازه ای انجام نخواهد داد، اما به گفته منابع سی ان ان، برخی مشاوران کاخ سفید درباره قطعی بودن این تصمیم اطمینان ندارند. گزارش همچنین تأکید دارد که تهیه گزینه های عملیاتی به معنای تصمیم رئیس جمهور برای اجرای آنها نیست.

تأسیسات انرژی ایران در فهرست گزینه های حمله آمریکا

یکی از منابع آگاه به سی ان ان گفته است ترامپ از ارتش خواسته بسته های عملیاتی بیشتری برای حمله به اهداف باقی مانده در ایران آماده کند که بخش قابل توجهی از زیرساخت های انرژی را شامل می شود. براساس این روایت، احتمال استفاده از بمب MOAB نیز در میان گزینه های پیشنهادی قرار گرفته و حتی سناریویی بررسی شده که در آن حملات جدید پیش از کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه مسئولیت فرماندهی مرکزی این کشور، سنتکام، انجام شود.

چنین سناریویی می تواند به دولت آمریکا امکان دهد پس از اجرای یک عملیات گسترده، آن را دستاوردی نظامی معرفی کرده و سپس بخشی از نیروهای خود را از منطقه خارج کند. با این حال، منابع سی ان ان می گویند در میان مقام های آمریکایی درباره اینکه حملات بیشتر چگونه می تواند به پایان جنگ منجر شود، اختلاف نظر وجود دارد.

در بخش دیگری از برنامه ریزی های نظامی، تأسیسات هسته ای زیرزمینی ایران نیز مطرح شده اند. به گفته یک منبع دیگر، طرح های مربوط به حمله به تأسیساتی که مقام های آمریکایی از آن با عنوان «کوه کلنگ» یا Pickaxe Mountain یاد می کنند، احتمال استفاده از بمب GBU-۴۳/B را در بر می گیرد. واشنگتن و اسرائیل مدعی هستند ایران بخشی از تجهیزات مرتبط با برنامه هسته ای خود را در این مجموعه نگهداری می کند؛ ادعایی که در گزارش سی ان ان تأیید مستقلی برای آن ارائه نشده است.

نکته قابل توجه آن است که گزارش، نام مشخصی از پالایشگاه ها، میادین نفت و گاز یا مجتمع های پتروشیمی ایران به عنوان اهداف قطعی عملیات احتمالی اعلام نکرده است. بنابراین، اشاره به زیرساخت های انرژی نباید به معنای تصمیم نهایی آمریکا برای حمله به یک تأسیسات مشخص تلقی شود.

«مادر تمام بمب ها» چه توانایی هایی دارد؟

بمب GBU-۴۳/B که با نام اختصاری MOAB شناخته می شود، یک سلاح غیرهسته ای با قدرت انفجار بسیار بالا است که در جریان جنگ عراق توسعه یافت. این بمب برای ایجاد موج انفجار گسترده در سطح زمین و تخریب اهداف واقع در محدوده وسیع طراحی شده و برخلاف بمب های سنگرشکن تخصصی، برای نفوذ عمیق به لایه های سخت زمین ساخته نشده است.

براساس توضیحات منابع نظامی سی ان ان، این سلاح با هدایت ماهواره ای عمل می کند و قدرت تخریب آن می تواند محدوده وسیعی از تأسیسات سطحی را در بر بگیرد. با این حال، همین ویژگی موجب شده برخی کارشناسان نظامی نسبت به کارایی آن در حمله به مراکز هسته ای عمیق زیرزمینی ایران تردید داشته باشند.

به گفته منابع آگاه، تأسیسات مورد اشاره در گزارش در لایه های مستحکم سنگی قرار دارند و انفجار گسترده در سطح زمین لزوما نمی تواند بخش های اصلی آنها را نابود کند. یکی از افراد مطلع از گفت و گوهای نظامی آمریکا نیز تأکید کرده است که MOAB اساسا برای نفوذ عمیق به استحکامات زیرزمینی طراحی نشده و مزیت اصلی آن ایجاد تخریب وسیع در سطح و اثر روانی ناشی از انفجار است.

استفاده از چنین سلاحی علیه زیرساخت های انرژی، به ویژه تأسیساتی که در مجاورت مناطق مسکونی یا مراکز غیرنظامی قرار دارند، می تواند نگرانی های جدی درباره تلفات غیرنظامیان و خسارت به تأسیسات حیاتی ایجاد کند. در عین حال، نوع و گستره خسارت احتمالی به محل اصابت، ویژگی های سازه و شرایط محیطی وابسته خواهد بود و نمی توان صرفا براساس وزن بمب، میزان تخریب یک تأسیسات مشخص را پیش بینی کرد.

تردید در پنتاگون درباره نتیجه حملات جدید

گزارش سی ان ان نشان می دهد بررسی استفاده از این بمب تنها یک موضوع فنی نیست و با محاسبات سیاسی دولت ترامپ نیز ارتباط دارد. به گفته منابع این شبکه، برخی مشاوران کاخ سفید طی هفته های اخیر به دنبال گزینه ای بوده اند که بتواند بدون آغاز دوباره یک جنگ تمام عیار، زمینه اعلام یک دستاورد نظامی و حرکت به سمت پایان درگیری ها را فراهم کند.

در مقابل، شماری از مقام های آگاه از برنامه ریزی های نظامی تردید دارند که استفاده از بمب MOAB بتواند ایران را به پذیرش خواسته های واشنگتن وادار کند. به اعتقاد این منابع، حتی اگر چنین حمله ای خسارت گسترده ای ایجاد کند، لزوما به معنای نابودی تأسیسات زیرزمینی یا تغییر موازنه راهبردی جنگ نخواهد بود.

سی ان ان همچنین گزارش داده که برنامه ریزان نظامی آمریکا سناریوهای متعددی را بررسی می کنند؛ از حملات محدود تا عملیات گسترده تر. با این حال، در شرایط فعلی نشانه ای از حمایت جدی دولت ترامپ از یک عملیات زمینی بزرگ علیه ایران گزارش نشده است. در عین حال، ارتش آمریکا برای احتمال پاسخ نظامی ایران به حملات جدید نیز برنامه ریزی می کند.

سابقه استفاده از بمب ۱۰ تنی آمریکا

بمب GBU-۴۳/B نخستین بار در سال ۲۰۱۷ و در دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ در یک عملیات نظامی علیه مواضع گروه داعش در افغانستان به کار گرفته شد. هدف آن حمله، مجموعه ای از تونل ها و مواضع مستحکم در شرق افغانستان بود که نیروهای داعش از آنها استفاده می کردند.

براساس اعلام مقام های افغانستان در آن زمان، ۳۶ عضو داعش در این حمله کشته شدند. مقام های آمریکایی و افغان همچنین اعلام کردند سه تونل و بخشی از تجهیزات و مهمات این گروه منهدم شده است. استفاده از این بمب در افغانستان با توجه به قدرت انفجار آن، توجه گسترده رسانه ها و کارشناسان نظامی را برانگیخت.

با وجود سابقه استفاده از MOAB علیه مواضع زیرزمینی در افغانستان، تفاوت ساختار زمین و میزان استحکام تأسیسات احتمالی در ایران، مقایسه مستقیم نتیجه دو عملیات را دشوار می کند. منابع سی ان ان نیز تصریح کرده اند که توانایی این بمب برای تخریب اهداف واقع در عمق زیاد و زیر لایه های سخت سنگی محل تردید است.

کاخ سفید در پاسخ به پرسش سی ان ان اعلام کرده درباره طرح های نظامی حساس که ممکن است وجود داشته باشند یا نداشته باشند اظهارنظر نمی کند و رئیس جمهور برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای، همه گزینه ها را در دسترس نگه می دارد. پنتاگون نیز بدون تأیید جزئیات گزارش گفته است برای طیف گسترده ای از سناریوهای عملیاتی برنامه ریزی می کند.

در نتیجه، آنچه تاکنون مطرح شده، بررسی احتمال استفاده از بزرگ ترین بمب غیرهسته ای آمریکا در چارچوب طرح های نظامی آینده است؛ نه تأیید صدور دستور حمله یا تصمیم قطعی برای به کارگیری این سلاح علیه ایران.