به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از وال استریت ژورنال، جریان صادرات نفت خلیج فارس پس از ماه ها اختلال ناشی از جنگ ایران، با اتکا به مسیرهای جایگزین، انتقال محموله میان نفتکش ها و افزایش فعالیت ناوگان حمل نفت در منطقه، به سطحی بالاتر از دوران پیش از جنگ رسیده است.

براساس داده های کپلر، مجموع جریان نفت خاورمیانه از مسیر تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین منطقه ای در هفته منتهی به ۱۸ اکتبر از ۲۴ میلیون بشکه در روز عبور کرده است. این رقم در مقایسه با میانگین ۲۳.۳ میلیون بشکه ای پیش از جنگ، دست کم ۷۰۰ هزار بشکه در روز بیشتر است.

آمار اولیه همچنین نشان می دهد جریان نفت از مسیر هرمز، با احتساب انتقال محموله ها در آب های خلیج عمان، به حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز رسیده که معادل ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است.

این ارقام نشان می دهد اگرچه تردد نفتکش ها از تنگه هرمز هنوز به وضعیت سابق بازنگشته، افزایش استفاده از مسیرهای جایگزین توانسته بخشی از محدودیت های این آبراه را جبران کند.

عبور ۴۰ درصد نفت صادراتی از مسیرهای جایگزین هرمز

یکی از مهم ترین عوامل احیای جریان صادرات نفت منطقه، افزایش استفاده از خطوط لوله عربستان سعودی و امارات متحده عربی است.

براساس برآورد کپلر، در ماه سپتامبر حدود ۴۰ درصد نفت خام صادراتی کشورهای خلیج فارس، به استثنای ایران، بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی منتقل شده است. این سهم پیش از آغاز جنگ تنها ۱۷ درصد بود.

عربستان سعودی با استفاده از خط لوله شرق به غرب و پایانه های دریای سرخ و امارات با بهره گیری از زیرساخت های صادراتی خارج از تنگه هرمز، نقش مهمی در تغییر مسیر محموله های نفتی داشته اند.

در کنار این زیرساخت ها، شرکت های کشتیرانی نیز الگوی حمل نفت را تغییر داده اند. بخشی از نفتکش ها به جای سفر مستقیم از بنادر خلیج فارس به مقاصد آسیایی، تنها مسیر کوتاه میان پایانه های بارگیری و آب های خلیج عمان را طی می کنند.

این شناورها پس از عبور از تنگه هرمز، محموله خود را در نزدیکی سواحل عمان به نفتکش های دیگر منتقل کرده و برای بارگیری مجدد به خلیج فارس بازمی گردند.

براساس گزارش وال استریت ژورنال، بخشی از این عملیات با خاموش بودن سامانه های شناسایی و ردیابی کشتی ها انجام می شود و حمایت نظامی آمریکا نیز در تسهیل تردد از برخی مسیرها نقش داشته است.

سود ۴۰ میلیون دلاری از هر محموله نفت عراق

افزایش ریسک حمل نفت از خلیج فارس، در کنار هزینه های سنگین بیمه و کرایه نفتکش، فرصت های سودآوری قابل توجهی برای برخی شرکت های بازرگانی ایجاد کرده است.

همایون فلکشاهی، مدیر تحلیل نفت خام کپلر، برآورد کرده است که معامله گران در شرایط فعلی می توانند از فروش مجدد نفت عراق، حدود ۲۰ دلار سود بیشتر به ازای هر بشکه نسبت به دوران پیش از جنگ کسب کنند.

این اختلاف برای یک محموله دو میلیون بشکه ای نفت خام در یک نفتکش غول پیکر، معادل حدود ۴۰ میلیون دلار است.

به گفته وی، انجام سه سفر مشابه می تواند درآمدی معادل هزینه خرید یک نفتکش دست دوم ۱۰۰ میلیون دلاری ایجاد کند؛ موضوعی که انگیزه اقتصادی فعالیت در مسیرهای پرخطر را افزایش داده است.

وال استریت ژورنال همچنین گزارش داده است برخی مالکان کشتی، نفتکش های قدیمی فعال در تجارت نفت ونزوئلا و روسیه را به منطقه خلیج فارس منتقل کرده اند تا از نرخ های بی سابقه حمل نفت بهره ببرند.

این شرایط برای خدمه کشتی ها نیز با مشوق های مالی همراه شده است. براساس گزارش منتشرشده، به برخی دریانوردان برای پذیرش سفرهای پرخطر، پاداش هایی معادل دو تا سه برابر حقوق ماهانه پیشنهاد شده است.

هزینه حمل نفت به چین به ۳۷ دلار در هر بشکه رسید

با وجود احیای حجم صادرات، هزینه انتقال نفت خلیج فارس به بازارهای مصرف به شدت افزایش یافته است.

داده های کپلر نشان می دهد هزینه حمل نفت خام با نفتکش های غول پیکر از خلیج فارس به چین در هفته جاری به حدود ۳۷.۳۷ دلار به ازای هر بشکه رسیده است؛ رقمی که در نزدیکی بالاترین سطوح تاریخی قرار دارد.

همچنین براساس برآورد شرکت اطلاعات دریایی ویندوارد، حق بیمه خطر جنگ برای برخی شناورها به ۱۰ درصد ارزش کشتی افزایش یافته، در حالی که این رقم پیش تر کمتر از ۳ درصد بود.

ناتاشا کانوا، رئیس راهبرد کالاهای جهانی در جی پی مورگان، وضعیت بازار را این گونه توصیف کرده است که مشکل اصلی در ماه آوریل کمبود نفت خام بود، اما در ماه اکتبر هزینه انتقال آن به بازار به چالش اصلی تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، افزایش جریان صادرات لزوما به معنای کاهش هزینه نفت تحویلی به پالایشگاه ها نیست؛ زیرا بخش قابل توجهی از صرفه اقتصادی محموله ها تحت تأثیر کرایه حمل، بیمه و هزینه های عملیاتی قرار می گیرد.

تداوم حملات به نفتکش ها در تنگه هرمز

بازگشت جریان صادرات نفت در حالی اتفاق افتاده که خطر حملات دریایی همچنان ادامه دارد.

براساس بررسی وال استریت ژورنال از گزارش های سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس و شرکت های امنیت دریایی، در ماه اکتبر حدود ۳۰ مورد حمله به کشتی ها ثبت شده است.

در یکی از این حوادث، نفتکش غول پیکر «Loyalty» که در حمل نفت خام عراق فعالیت داشت، روز ۱۶ اکتبر هدف حمله با نارنجک راکتی از یک قایق کوچک قرار گرفت.

این نفتکش پیش تر محموله ای حدود دو میلیون بشکه نفت عراق را در خلیج عمان به شناور دیگری منتقل کرده و برای بارگیری مجدد وارد خلیج فارس شده بود.

گزارش ها نشان می دهد حمله اخیر به یکی از مخازن آب شیرین این نفتکش آسیب وارد کرده است.

با وجود این حملات، انگیزه اقتصادی بالای انتقال نفت باعث شده بخشی از مالکان و شرکت های بازرگانی به فعالیت خود در مسیرهای پرخطر ادامه دهند.

بازگشت نفت خام؛ بحران فرآورده ها همچنان پابرجاست

احیای جریان نفت خام خلیج فارس به معنای برطرف شدن تمام محدودیت های بازار انرژی نیست.

گزارش های پیشین درباره وضعیت صادرات منطقه نشان می دهد انتقال فرآورده های پالایشی، به ویژه گازوئیل، همچنان با محدودیت های جدی مواجه است. همچنین جریان صادرات نفت ایران تحت تأثیر محاصره دریایی آمریکا قرار دارد.

در نتیجه، افزایش حجم نفت خروجی از خلیج فارس عمدتا نشان دهنده سازگاری صادرکنندگان و شرکت های حمل و نقل با شرایط جنگی است، نه بازگشت کامل تجارت انرژی به وضعیت عادی.

از سوی دیگر، تداوم حملات به شناورها و هزینه های بالای حمل و بیمه، این پرسش را برای بازار ایجاد کرده که آیا سطح فعلی صادرات در ماه های آینده نیز قابل حفظ خواهد بود یا خیر.

گزارش وال استریت ژورنال نشان می دهد بازار نفت خلیج فارس توانسته بخشی از محدودیت های فیزیکی صادرات را پشت سر بگذارد، اما این بازیابی با هزینه های بسیار بالاتر و اتکا به شبکه حمل و نقل پیچیده تری حاصل شده است.