به گزارش «فراز انرژی»، خبرگزاری فارس در گزارشی با عنوان «تیر خلاص همتی به بساط خالی خوانی تراستی ها» از طراحی شیوه جدید نظارت پیشینی بانک مرکزی بر شبکه مالی تراستی ها خبر داده است؛ شیوه ای که بر اساس اطلاعات منتشرشده، قرار است امکان ثبت انتقال های ارزی فاقد پشتوانه واقعی را محدود کند.

مطابق توضیحات این گزارش، خالی خوانی زمانی رخ می دهد که انتقال پول حاصل از صادرات در حساب های مورد تأیید بانک عامل، انجام شده تلقی می شود، اما هنگام مراجعه برای استفاده از منابع مشخص می شود که انتقال واقعی وجه صورت نگرفته است.

خالی خوانی تراستی ها؛ وقتی تأیید بانکی به معنای وصول پول نیست

مهم ترین بخش این روایت، صرفا عملکرد تراستی ها نیست؛ بلکه نقش سازوکار تأیید نقل و انتقالات ارزی در شبکه بانکی است.اگر انتقالی از سوی بانک عامل تأیید شده، اما پول آن عملا قابل استفاده نبوده است، این پرسش مطرح می شود که مبنای تأیید چه بوده و چه کنترلی برای اطمینان از وصول واقعی منابع وجود داشته است؟

تفاوت میان ثبت یک انتقال در اسناد و دسترسی واقعی به وجه، به ویژه درباره درآمدهای صادراتی کشور اهمیت دارد؛ زیرا تأیید منابعی که عملا وصول نشده اند، می تواند برنامه ریزی برای استفاده از ارز را با اختلال مواجه کند.

سازوکار جدید بانک مرکزی؛ انتقال آزمایشی پیش از مبالغ بزرگ

بر اساس گزارش منتشرشده، در روش جدید هر تراستی باید پیش از انجام نقل و انتقال اصلی، مبلغ مشخصی را منتقل کند و فرآیند کامل انتقال به تأیید بانک مرکزی برسد.پس از اطمینان از انجام این انتقال، مجوز جابه جایی ارقام بالاتر صادر خواهد شد.

این روش می تواند امکان انتقال واقعی وجه را پیش از واگذاری مبالغ بزرگ تر آزمایش کند، اما موفقیت یک تراکنش آزمایشی لزوما تضمین کننده وصول تمام انتقال های بعدی نیست.از همین رو، مسئله اصلی آن است که آیا نظارت بانک مرکزی صرفا به مرحله آزمایشی محدود خواهد ماند یا تأیید نهایی هر انتقال، منوط به احراز وصول واقعی و قابلیت استفاده از منابع خواهد بود؟

چرا هدف، کاهش خالی خوانی است و نه جلوگیری از تأیید انتقال های صوری؟

نکته قابل تأمل آن است که خبر منتشرشده با وجود استفاده از تعبیر «تیر خلاص»، از به حداقل رسیدن امکان خالی خوانی سخن می گوید.البته هیچ سازوکار مالی را نمی توان به طور مطلق عاری از ریسک دانست؛ با این حال، کاهش احتمال تخلف با جلوگیری از ثبت و تأیید انتقال غیرواقعی، دو موضوع متفاوت است.

اگر قرار است بانک مرکزی پس از احراز انتقال آزمایشی، مجوز جابه جایی مبالغ بزرگ تر را صادر کند، باید مشخص شود در صورت شکست انتقال های بعدی چه تضمینی برای شناسایی به موقع مشکل و جلوگیری از ثبت وصول غیرواقعی وجود خواهد داشت.همچنین روشن نیست بانک های عامل در برابر تأیید انتقال هایی که منابع آنها در نهایت قابل استفاده نیست، چه مسئولیتی خواهند داشت.

تکلیف منابع ارزی گذشته و مسئولیت بانک های عامل چه می شود؟

طراحی سازوکار جدید، پرسش درباره عملکرد گذشته شبکه تراستی ها را منتفی نمی کند.

در اطلاعات منتشرشده، آماری از حجم منابع درگیر در خالی خوانی، تعداد انتقال های تأییدشده اما محقق نشده، میزان وجوه وصول شده یا نتیجه رسیدگی به موارد احتمالی ارائه نشده است.از سوی دیگر، مشخص نیست بانک مرکزی برای بررسی تأییدهای قبلی و تعیین مسئولیت بانک های عامل و واسطه های مالی چه اقداماتی انجام داده است.

اکنون انتظار می رود علاوه بر تشریح جزئیات نظارت پیشینی، مشخص شود چه میزان از درآمدهای صادراتی در نتیجه این پدیده با اختلال در وصول مواجه شده و برای بازیابی منابع و جلوگیری از تکرار موارد مشابه چه تدابیری اتخاذ شده است.

پس از تمام مشکلاتی که درباره خالی خوانی تراستی ها مطرح شده، مطالبه اصلی صرفا کاهش احتمال تخلف نیست؛ بلکه جلوگیری از تأیید انتقال های فاقد وصول واقعی، تعیین تکلیف منابع گذشته و پاسخگویی نهادهایی است که صحت این انتقال ها را تأیید کرده اند.