به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از بلومبرگ، شرکت دولتی قطر انرژی در واکنش به اختلال گسترده صادرات LNG از تنگه هرمز، الگوی تازه ای برای حمل محموله های گازی طراحی کرده که بر استفاده از کشتی های قدیمی، سفرهای رفت و برگشتی کوتاه و انتقال محموله در خارج از خلیج فارس استوار است. این راهبرد در شرایطی اجرا می شود که قطر پیش از آغاز جنگ، پس از آمریکا دومین صادرکننده بزرگ LNG جهان بود و نزدیک به یک پنجم عرضه جهانی این سوخت را تامین می کرد.

نخستین نمونه موفق این راهبرد در ۱۰ سپتامبر رقم خورد؛ زمانی که کشتی ۲۹ ساله «الریان» پس از دریافت تضمین های امنیتی از نیروی دریایی آمریکا، با خاموش کردن تجهیزات ارسال موقعیت و چراغ های ناوبری از تنگه هرمز عبور کرد و راهی بندر صحار عمان شد. چند روز بعد، کشتی پیشرفته «المسحبیه» که در سال ۲۰۲۵ ساخته شده بود، محموله LNG را برای انتقال به چین تحویل گرفت و الریان برای بارگیری مجدد به خلیج فارس بازگشت.

عبور ۲۰ کشتی حامل LNG قطر از هرمز طی چهار هفته

موفقیت نخستین سفر، مسیر افزایش تدریجی صادرات قطر را هموار کرد. بر اساس داده های رهگیری دریایی و اطلاعات منابع آگاه، طی چهار هفته پس از عبور الریان، حدود ۲۰ کشتی حامل LNG قطر از تنگه هرمز خارج شدند و پس از تخلیه محموله برای بارگیری مجدد بازگشتند.

در نتیجه این عملیات، میزان تحویل LNG قطر تا پایان سپتامبر به حدود یک سوم سطح پیش از جنگ نزدیک شد؛ سرعتی که حتی برخی خریداران گاز این کشور را غافلگیر کرد.

با این حال، این بازیابی همچنان شکننده است. حملات به کشتی های حامل LNG در ماه های گذشته و تداوم نااطمینانی امنیتی در تنگه هرمز، برنامه ریزی صادرات را دشوار کرده و موجب شده قطر انرژی نتواند زمان بندی منظم پیش از جنگ را احیا کند.

کرایه حمل ۱۰ برابری و حقوق سه برابری برای خدمه

یکی از مهم ترین اجزای راهبرد جدید قطر، استفاده از کشتی های قدیمی تر برای عبور از منطقه پرخطر است. قطر انرژی ابتدا کشتی هایی با عمر دست کم ۱۵ سال را که در ماه های ابتدایی جنگ اجاره داده بود، به ناوگان خود بازگرداند.

انتخاب این شناورها با ملاحظات بیمه ای و اقتصادی ارتباط دارد؛ زیرا هزینه بیمه و خطر از دست رفتن کشتی های قدیمی در مقایسه با شناورهای جدیدی که ارزش ساخت آنها از ۳۰۰ میلیون دلار فراتر می رود، قابل مدیریت تر ارزیابی می شود.

با این حال، ناوگان موجود برای تحقق هدف صادرات روزانه حدود یک محموله LNG کافی نبود. از این رو، قطر به اجاره کشتی از مالکان مستقل، از جمله شرکت یونانی ماران گس ماریتایم، روی آورد و در برخی قراردادها کرایه حملی معادل حدود ۱۰ برابر نرخ رایج بازار در آن مقطع پرداخت کرد.

تامین نیروی انسانی نیز به چالشی جداگانه تبدیل شد. در شرایطی که برخی کشورها، از جمله فیلیپین، با اعزام اتباع خود برای عبور از تنگه هرمز مخالفت کرده اند، قطر انرژی از طریق شرکت های تامین نیروی انسانی در اندونزی، پیشنهاد حقوق ماهانه دو تا سه برابری همراه با پاداش عبور از تنگه را مطرح کرده است.

آسیب به دو خط تولید راس لفان؛ ۸۳ درصد ظرفیت قابل راه اندازی باقی ماند

اختلال در صادرات قطر تنها به محدودیت های کشتیرانی مربوط نمی شود. حملات ماه مارس به مجتمع عظیم راس لفان، دو خط از مجموع ۱۴ خط تولید LNG این کشور را آسیب زده و برآورد می شود تعمیر آنها حدود سه سال زمان ببرد.

با وجود این خسارت، حدود ۸۳ درصد ظرفیت عملیاتی مجتمع همچنان قابلیت بازگشت سریع به تولید را دارد. قطر انرژی برای جلوگیری از توقف کامل تجهیزات و تسهیل افزایش تولید در صورت بهبود شرایط هرمز، بخشی از خطوط را با ظرفیت پایین فعال نگه داشته و محموله هایی نیز به کویت ارسال کرده است.

این اقدام اهمیت فنی دارد؛ زیرا توقف و راه اندازی مجدد تاسیسات مایع سازی گاز، به دلیل الزامات سرمایش شدید و پیچیدگی فرآیند، به زمان و آماده سازی قابل توجهی نیاز دارد.

قطر به دنبال خرید میلیون ها تن LNG از آمریکا

در کنار تغییر شیوه حمل دریایی، قطر انرژی در حال بازتعریف نقش خود در تجارت جهانی گاز است. بازوی بازرگانی این شرکت با نام QatarEnergy Trading، علاوه بر فروش تولید داخلی، خرید و عرضه محموله های LNG از منابع خارجی را گسترش داده است.

بر اساس اطلاعات منابع آگاه، این شرکت مذاکرات پیشرفته ای با پروژه های صادراتی در ایالت های لوئیزیانا و تگزاس آمریکا برای خرید سالانه چند میلیون تن LNG در قالب قراردادهای بلندمدت انجام می دهد. قطر انرژی همچنین از طریق پروژه گلدن پس آمریکا، که سهامدار اصلی آن است، به منابع جدید عرضه دسترسی دارد.

انتظار می رود حجم معاملات بازوی بازرگانی قطر انرژی در سال جاری از ۱۵ میلیون تن فراتر رود؛ در حالی که برآورد این شرکت در میانه سال گذشته حدود ۱۰ میلیون تن بود.

سعد بن شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر و مدیرعامل قطر انرژی، در مجمع اقتصادی قطر در نیویورک اعلام کرده است که این شرکت در پی تبدیل شدن به بزرگ ترین معامله گر LNG جهان است.

تغییر راهبرد قطر حتی به قراردادهای فروش نیز رسیده است. این شرکت در پیشنهادی تازه به بنگلادش، عرضه بلندمدت LNG را بر مبنای سبد بین المللی خود مطرح کرده است؛ به این معنا که تامین محموله دیگر الزاما به تولید مجتمع راس لفان محدود نخواهد بود.

جنگ هرمز معادلات قراردادهای بلندمدت قطر را تغییر می دهد

با وجود تلاش برای احیای صادرات، موقعیت قطر در بازار جهانی LNG با فشارهای تازه ای مواجه شده است. تداوم اختلال در تحویل محموله ها می تواند خریداران را به سمت تامین کنندگان جایگزین سوق دهد و قدرت چانه زنی قطر در مذاکرات قراردادی را کاهش دهد.

برخی مشتریان در صورت طولانی شدن شرایط فورس ماژور، ممکن است بر اساس مفاد قراردادهای خود امکان خروج از توافق های خرید را به دست آورند. در چنین وضعیتی، قطر انرژی احتمالا ناچار خواهد شد انعطاف بیشتری در قیمت گذاری، زمان بندی تحویل و سایر شروط تجاری ارائه کند.

اهمیت این تغییرات از آن جهت است که قطر برخلاف برخی صادرکنندگان نفت منطقه، مسیر جایگزین عملیاتی برای انتقال LNG به بازارهای جهانی بدون عبور از تنگه هرمز ندارد. این محدودیت، وابستگی صادرات گاز کشور به امنیت آبراه را حفظ کرده است.

اکنون دو محور اصلی راهبرد جدید قطر، کاهش ریسک عبور محموله های تولید داخل از هرمز و گسترش تجارت LNG خارج از خلیج فارس است؛ رویکردی که می تواند حتی پس از پایان اختلالات کنونی نیز بر ساختار فعالیت قطر انرژی و قراردادهای این شرکت با مشتریان جهانی اثر بگذارد.